Dị ứng là gì và đối tượng thường bị dị ứng?

Dị ứng là phản ứng của hệ thống miễn dịch cơ thể đối với những biến đổi của môi trường xung quanh. Thông thường người bị dị ứng do tiếp xúc với khói bụi, lông thú nuôi, phấn hoa... Dị ứng thường hay gặp nhất ở da và niêm mạc.

Mức độ bị dị ứng thường khác nhau giữa mỗi người. Có người tình trạng bị dị ứng mức độ nhẹ, nhưng cũng có trường hợp người bị dị ứng nặng, có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Những người có khả năng bị dị ứng thuộc các đối tượng sau

Quảng cáo

  • Trong gia đình có người thân bị dị ứng

  • Người mắc bệnh hen suyễn

  • Người ít hoặc không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

  • Trẻ em, người già

Nguyên nhân gây dị ứng

Bị dị ứng bắt đầu khi hệ miễn dịch của chúng tâm nhầm một số chất vô hại trở thành một mối nguy hại, sự xâm nhiễm nguy hiểm. Rất nhanh sau đó, hệ thống miễn dịch tạo ra các kháng thể chống lại các chất dị ứng đó và lưu lại trong máu. Do đó, khi bạn tiếp xúc với chất gây dị ứng một lần nữa, các kháng thể sẽ tự động giải phóng một số hóa chất như histamine, gây ra các triệu chứng dị ứng như viêm mũi, hắt hơi, ngứa trong miệng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, nổi mề đay, ngứa da, phát ban, thở khò khè, nổi mụn nước, đóng vẩy… Các tác nhân phổ biến khiến con người bị dị ứng gồm các chất gây dị ứng trong không khí như phấn hoa, vẩy da động vật, mạt bụi hoặc nấm mốc.

Bên cạnh đó, cũng có một số thực phẩm dễ gây dị ứng ở người như đậu phộng, lúa mì, đậu nành, cá, động vật có vỏ, trứng, sữa, hải sản...Chúng ta cũng dễ có các phản ứng bị dị ứng với thuốc, đặc biệt là kháng sinh nhóm penicillin hoặc các nhóm thuốc tương tự; dị ứng da với mủ cao su, bị côn trùng đốt chẳng hạn như ong hoặc ong bắp cày. 

Cơ chế và phản ứng khi bị dị ứng của cơ thể

Do mỗi tác nhân sẽ có cơ chế khác nhau gây phản ứng dị ứng trên từng bộ phận cơ thể nên sẽ có người phản ứng nhẹ và người phản ứng mạnh, thậm chí ảnh hưởng tới tính mạng. Sốc phản vệ là cơ chế của phản ứng bị dị ứng nguy hiểm nhất có thể lấy đi mạng sống của con người. 

Sốc phản vệ (tên tiếng anh là Anaphylaxis) là phản ứng bị dị ứng nghiêm trọng, có liên quan đến nhiều hơn một hệ thống của cơ thể, ví dụ như trên da, đường hô hấp và đường tiêu hóa, bắt đầu rất nhanh và có thể gây tử vong. Sốc phản vệ diễn ra theo ba giai đoạn như sau:

Giai đoạn thứ nhất 

Đây là giai đoạn mẫn cảm, được tính bắt đầu từ khi dị nguyên vào cơ thể theo các đường như tiêm, truyền, hít thở, ăn uống hoặc tiếp xúc trực tiếp qua da. Thời gian tiềm tàng từ 7 đến 10 ngày, trong đó các kháng thể như là IgE được sản xuất và gắn vào những bạch cầu ưa bazơ và dưỡng bào.

Giai đoạn thứ hai 

Đây là giai đoạn hóa sinh bệnh, lúc này dị nguyên sẽ kết hợp với phân tử IgE với sự tham gia của bạch cầu ái toan, giải phóng nhiều hoạt chất trung gian như histamin, serotonin, bradykinin, prostaglandin D2, các leucotrien (D4, B4)...

Giai đoạn thứ ba

Đây là giai đoạn sinh bệnh lý, lúc này các hoạt chất kể trên sẽ làm giãn động mạch lớn gây tụt huyết áp, co thắt phế quản gây khó thở co thắt dạ dày, tá tràng gây các cơn đau ở vùng bụng, co động mạch não gây đau đầu, choáng váng, hôn mê.

Khi gặp các phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ thì phải gọi ngay tới các cơ sở y tế để được đưa đi cấp cứu. Nếu gia đình có bút tiêm tự động epinephrine, hãy sử dụng ngay cho bệnh nhân. Sau đó dù tình hình được kiểm soát nhưng vẫn nên đưa tới bệnh viện để đảm bảo các triệu chứng không quay trở lại khi thuốc tiêm hết tác dụng. 

Những loại dị ứng thường gặp và cách khắc phục

Dị ứng phấn hoa

Phấn hoa là những hạt li ti có rất nhiều trong không khí. Đặc biệt những nơi có nhiều hoa thì hàm lượng phấn trong không khí sẽ cao hơn những nơi khác. Người bị dị ứng với phấn hoa thường sẽ hắt hơi khi hít phải. Đôi khi người quá mẫn cảm có thể bị ngứa danổi mẩn đỏ khi tiếp xúc với hoa tươi. Để hạn chế tình trạng dị ứng phấn hoa, bạn không nên tiếp xúc trực tiếp với hoa tươi, nên đeo khẩu trang và che chắn cơ thể khi ra khỏi nhà hay đến vườn hoa, công viên. Bên cạnh đó, nên đóng kín cửa sổ để hạn chế bụi bặm bay vào nhà gây dị ứng.

Dị ứng nọc côn trùng

Côn trùng xuất hiện quanh chúng ta, đôi khi bạn vô tình bị chúng cắn là chuyện bình thường. Tuy nhiên có người lại bị dị ứng với nọc côn trùng. Khi bị côn trùng cắn, vết thương sưng đỏ, ngứa ngáy thậm chí là mưng mủ. Nếu tình trạng nặng hơn có thể dẫn đến khó thở, sốt cao. Vì vậy, khi xác định mình bị dị ứng với nọc côn trùng, bạn nên đến bệnh viện thăm khám tránh để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Dị ứng thức ăn

Đây là một kiểu dị ứng thường thấy nhất do hệ thống miễn dịch trong cơ thể phản ứng với thức ăn mà chúng ta ăn vào. Tùy thuộc vào từng đối tượng mà có thể dị ứng với một số loại thức ăn. Trong đó, các loại thực phẩm sau có khả năng gây dị ứng cao:

  • Hải sản

  • Sữa

  • Các loại ngũ cốc (đậu nành, đậu phộng,...)

  • Trứng

Ngoài ra dị ứng thức ăn còn do cơ thể nạp vào quá nhiều thực phẩm cùng một lúc. Có thể khi tách riêng chúng không gây hại nhưng khi kết hợp có thể tạo nên tình trạng dị ứng, thậm chí là ngộ độc thực phẩm. Vì vậy khi ăn uống, bạn nên tìm hiểu cách phối các loại thực phẩm sao cho thật khoa học và an toàn.

Dị ứng là một loại bệnh thường gặp và đôi khi gây nguy hiểm nếu chúng ta chủ quan. Vì vậy, hãy chú ý đến môi trường sống xung quanh để bảo vệ sức khỏe bản thân. Chúc bạn luôn vui khỏe mỗi ngày!

>>>Xem thêm:

Tác giả: Team Cleanipedia 

Facebook | Youtube | Instagram | Pinterest | Twitter

Bản quyền thuộc về: Unilever Vietnam. Ghi rõ nguồn khi tham khảo.