Jak stworzyć harmonogram prac domowych i zachęcić dziecko do sprzątania

Harmonogram sprzątania i prac domowych to świetny sposób, żeby nauczyć dziecko samodzielnego dbania o porządek w domu. Michał radzi, jak sporządzić taki harmonogram i skutecznie z niego korzystać.

Zaktualizowano 28 sierpnia 2019

pokój dziecięcy z niebieską ścianą, drewnianym łóżkiem, regałem i kolorowymi przedmiotami

Brudne naczynia w zlewie. Zabawki na każdym kroku. No i klocki lego czyhające tylko, aż ktoś na nie nieopatrznie nadepnie, niczym miny przeciwpiechotne. Ten krajobraz, sprawiający czasem wrażenie, jakby przez mieszkanie przeszło tornado, to częsty widok u każdego rodzica. Także u mnie. Sam nigdy nie lubiłem sprzątać, a na sam dźwięk słów „posprzątaj pokój” dopadało mnie nieziemskie zmęczenie i niechęć do życia. Jest jednak na to sposób – harmonogram sprzątania. To proste rozwiązanie, wywieszone w widocznym miejscu, pozwala nauczyć pociechę dbania o porządek, brania odpowiedzialności za pewne zadania i samodzielności. Że nie wspomnę już o pomocy, którą masz do dyspozycji. Nawet jeśli czasami wymaga nadzoru.

Harmonogram ma wyrobić w dziecku zwyczaj sprzątania i pomagania w domu. Dlatego liczy się systematyczność. Nalegaj, aby dziecko regularnie wykonywało przypisane zadania i nie rób tego za nie. Staraj się też zbyt często o tym nie przypominać, żeby nauczyć je samodzielności.

W czym moje dziecko może mi pomóc

Zastanów się, co Twoje dziecko może robić. W dużej mierze zależy to od jego wieku, dojrzałości oraz umiejętności motorycznych. Poniżej przedstawiam listę przykładowych zadań z podziałem na wiek. Ostatecznie jednak to Ty decydujesz, czy Twoje dziecko jest gotowe na dane zadanie.

4–5 lat

  • Słanie łóżka
  • Sprzątanie ze stołu
  • Dobieranie skarpetek do pary po praniu
  • Podlewanie kwiatów
  • Zbieranie i odkładanie zabawek

6–7 lat

  • Nakrywanie do stołu i sprzątanie z niego
  • Składanie prania (pod nadzorem)
  • Odkładanie swoich ubrań
  • Wyjmowanie naczyń ze zmywarki
  • Wynoszenie śmieci
  • Sprzątanie w swoim pokoju

8–11 lat

  • Zmywanie
  • Odkurzanie podłóg
  • Sprzątanie łazienki (pod nadzorem)
  • Odkładanie upranych rzeczy

12–13 lat

  • Zmiana pościeli
  • Utrzymywanie porządku w pokoju i duże sprzątanie co pół roku
  • Zmywanie naczyń
  • Przecieranie, odkurzanie i sprzątanie łazienek

14 lat i starsze

  • Przygotowywanie prostych posiłków
  • Bardziej złożone prace domowe lub w ogrodzie

Jak sporządzić harmonogram prac domowych dla dziecka

1. Na początek spisz wszystkie niezbędne zadania i czynności, stosownie do wieku i możliwości Twojej pociechy. Jeśli masz kilkoro dzieci, pozwól im wybrać rzeczy, które chcą robić. Na początek 2–3 dziennie, żeby je przyzwyczaić i nie zniechęcić.

2. Stwórz tabelkę z podziałem na 4 kolumny:

  1. Zadanie do wykonania. W przypadku bardziej złożonych czynności (np. sprzątanie pokoju), zapisz je w sposób możliwie najbardziej szczegółowy, a więc zamiast „posprzątaj pokój” napisz „odłóż ubrania do szafy lub szuflady, odstaw książki na półki, wynieś naczynia do kuchni i odłóż zabawki do pudełek”. Dzięki temu unikniesz niejasności.
  2. Dziecko, które jest za daną czynność odpowiedzialne.
  3. Termin(y) realizacji.
  4. Potwierdzenie wykonania. W przypadku młodszych dzieci doskonale sprawdzają się gwiazdki lub naklejki.

3. Im młodsze dzieci, tym tabelka powinna być bardziej kolorowa i angażująca.

4. Wywieś harmonogram w widocznym miejscu – np. na lodówce lub domowej tablicy korkowej.

Sprzątanie krok po kroku

Na początek pokaż dziecku, krok po kroku, jak wykonać każdą czynność. Potem niech Ci pomoże ją wykonać, a następnie powinno wykonać ją samodzielnie pod Twoim nadzorem. Dzięki temu szybko nauczy się co i jak. Pamiętaj też, że dziecko nie zawsze wykona wszystko idealnie. Nie przykładaj do tego zbyt dużo uwagi i nie wyręczaj dziecka, żeby wszystko było perfekcyjnie, bo to mija się z celem. Liczy się nawyk i chęci.

Jak dodatkowo zachęcić dziecko do sprzątania 

W dobie cyfryzacji i powszechnych telefonów, starsze dzieci mogą docenić sporządzenie harmonogramu w specjalnej aplikacji lub arkuszu dostępnym dla wszystkich członków rodziny. Dla mnie to na pewno wygodne rozwiązanie, bo nie wymaga drukowania ani rysowania harmonogramu. W przypadku młodszych dzieci dobrym pomysłem jest zabawa – możesz zrobić konkurs na zebranie wszystkich zabawek lub książek w określonym limicie czasowym. Pamiętaj, żeby w jednym i drugim przypadku chwalić dziecko zarówno za wysiłek, jak i efekty – na pewno to doceni.

Wyrobienie w dziecku zwyczaju sprzątania oraz dbania o porządek ułatwi życie nie tylko Tobie, ale też jemu, gdy już dorośnie. Warto temu poświęcić nieco uwagi, w końcu: czym skorupka za młodu…

Pierwotnie opublikowany 5 sierpnia 2019