Brudne naczynia w zlewie. Zabawki na każdym kroku. No i klocki lego czyhające tylko, aż ktoś na nie nieopatrznie nadepnie, niczym miny przeciwpiechotne. Ten krajobraz, sprawiający czasem wrażenie, jakby przez mieszkanie przeszło tornado, to częsty widok u każdego rodzica. Także u mnie. Sam nigdy nie lubiłem sprzątać, a na sam dźwięk słów „posprzątaj pokój” dopadało mnie nieziemskie zmęczenie i niechęć do życia. Jest jednak na to sposób – harmonogram sprzątania. To proste rozwiązanie, wywieszone w widocznym miejscu, pozwala nauczyć pociechę dbania o porządek, brania odpowiedzialności za pewne zadania i samodzielności. Że nie wspomnę już o pomocy, którą masz do dyspozycji. Nawet jeśli czasami wymaga nadzoru.
Harmonogram ma wyrobić w dziecku zwyczaj sprzątania i pomagania w domu. Dlatego liczy się systematyczność. Nalegaj, aby dziecko regularnie wykonywało przypisane zadania i nie rób tego za nie. Staraj się też zbyt często o tym nie przypominać, żeby nauczyć je samodzielności.
W czym moje dziecko może mi pomóc
Zastanów się, co Twoje dziecko może robić. W dużej mierze zależy to od jego wieku, dojrzałości oraz umiejętności motorycznych. Poniżej przedstawiam listę przykładowych zadań z podziałem na wiek. Ostatecznie jednak to Ty decydujesz, czy Twoje dziecko jest gotowe na dane zadanie.
4–5 lat
- ✦
Słanie łóżka
- ✦
Sprzątanie ze stołu
- ✦
Dobieranie skarpetek do pary po praniu
- ✦
Podlewanie kwiatów
- ✦
Zbieranie i odkładanie zabawek
6–7 lat
- ✦
Nakrywanie do stołu i sprzątanie z niego
- ✦
Składanie prania (pod nadzorem)
- ✦
Odkładanie swoich ubrań
- ✦
Wyjmowanie naczyń ze zmywarki
- ✦
Wynoszenie śmieci
- ✦
Sprzątanie w swoim pokoju
8–11 lat
- ✦
Zmywanie
- ✦
Odkurzanie podłóg
- ✦
Sprzątanie łazienki (pod nadzorem)
- ✦
Odkładanie upranych rzeczy
12–13 lat
- ✦
Zmiana pościeli
- ✦
Utrzymywanie porządku w pokoju i duże sprzątanie co pół roku
- ✦
Zmywanie naczyń
- ✦
Przecieranie, odkurzanie i sprzątanie łazienek
14 lat i starsze
- ✦
Przygotowywanie prostych posiłków
- ✦
Bardziej złożone prace domowe lub w ogrodzie
Jak sporządzić harmonogram prac domowych dla dziecka
1. Na początek spisz wszystkie niezbędne zadania i czynności, stosownie do wieku i możliwości Twojej pociechy. Jeśli masz kilkoro dzieci, pozwól im wybrać rzeczy, które chcą robić. Na początek 2–3 dziennie, żeby je przyzwyczaić i nie zniechęcić.
2. Stwórz tabelkę z podziałem na 4 kolumny:
- 1
Zadanie do wykonania. W przypadku bardziej złożonych czynności (np. sprzątanie pokoju), zapisz je w sposób możliwie najbardziej szczegółowy, a więc zamiast „posprzątaj pokój” napisz „odłóż ubrania do szafy lub szuflady, odstaw książki na półki, wynieś naczynia do kuchni i odłóż zabawki do pudełek”. Dzięki temu unikniesz niejasności.
- 2
Dziecko, które jest za daną czynność odpowiedzialne.
- 3
Termin(y) realizacji.
- 4
Potwierdzenie wykonania. W przypadku młodszych dzieci doskonale sprawdzają się gwiazdki lub naklejki.
3. Im młodsze dzieci, tym tabelka powinna być bardziej kolorowa i angażująca.
4. Wywieś harmonogram w widocznym miejscu – np. na lodówce lub domowej tablicy korkowej.
Sprzątanie krok po kroku
Na początek pokaż dziecku, krok po kroku, jak wykonać każdą czynność. Potem niech Ci pomoże ją wykonać, a następnie powinno wykonać ją samodzielnie pod Twoim nadzorem. Dzięki temu szybko nauczy się co i jak. Pamiętaj też, że dziecko nie zawsze wykona wszystko idealnie. Nie przykładaj do tego zbyt dużo uwagi i nie wyręczaj dziecka, żeby wszystko było perfekcyjnie, bo to mija się z celem. Liczy się nawyk i chęci.
Jak dodatkowo zachęcić dziecko do sprzątania
W dobie cyfryzacji i powszechnych telefonów, starsze dzieci mogą docenić sporządzenie harmonogramu w specjalnej aplikacji lub arkuszu dostępnym dla wszystkich członków rodziny. Dla mnie to na pewno wygodne rozwiązanie, bo nie wymaga drukowania ani rysowania harmonogramu. W przypadku młodszych dzieci dobrym pomysłem jest zabawa – możesz zrobić konkurs na zebranie wszystkich zabawek lub książek w określonym limicie czasowym. Pamiętaj, żeby w jednym i drugim przypadku chwalić dziecko zarówno za wysiłek, jak i efekty – na pewno to doceni.
Wyrobienie w dziecku zwyczaju sprzątania oraz dbania o porządek ułatwi życie nie tylko Tobie, ale też jemu, gdy już dorośnie. Warto temu poświęcić nieco uwagi, w końcu: czym skorupka za młodu…