Unilever logo

Bệnh viêm phổi ở trẻ em: Biểu hiện và cách điều trị

Trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm trẻ có khả năng mắc bệnh viêm phổi cao nhất so với các độ tuổi khác. Dấu hiệu của bệnh viêm phổi thông thường khá giống như các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp khác nên nhiều khi dễ dàng “đánh lạc hướng” người bệnh và người điều trị bệnh. Trong bài viết này, Cleanipedia sẽ chỉ ra cách nhận biết sớm dấu hiệu của bệnh viêm phổi ở trẻ em cho các bậc cha mẹ tiện theo dõi nhé!

Đã cập nhật

Bởi Đội Cleanipedia

Cách nhận biết sớm dấu hiệu bệnh viêm phổi ở trẻ em

1. Phân loại bệnh viêm phổi ở trẻ em

Bệnh viêm phổi ở trẻ em bao gồm 2 dạng: 

Viêm phổi thùy

Là bệnh viêm nhiễm ở nhu mô phổi, viêm ống phế nang, túi phế nang, viêm phế quản tận cùng. Viêm phổi thùy thường gặp ở những trẻ suy dinh dưỡng và trẻ có tiền sử về bệnh đường hô hấp. Thời gian bệnh xuất hiện thường vào khoảng giao mùa thu đông và mùa đông lạnh giá. Bệnh có khả năng truyền nhiễm và bùng thành dịch nếu không được xử lý kịp thời.

Viêm phổi phế quản

Là tình trạng viêm và nhiễm trùng cấp lan tỏa ở phế quản, phế nang phổi và cả các mô kẽ. Bệnh thường tiến triển khá nhanh và biến chứng nặng. Đã có ghi nhận về những ca tử vong do viêm phổi phế quản do không được phát hiện và điều trị đúng cách. Đây là căn bệnh thường thấy ở trẻ em dưới 5 tuổi và đặc biệt là trẻ sơ sinh tầm 2 tháng tuổi.

2. Nguyên nhân gây bệnh viêm phổi ở trẻ em

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh viêm phổi ở trẻ em. Trong đó có một loại vi khuẩn được cho là mầm mống gây bệnh là Vi khuẩn phế cầu. Chúng lan truyền qua đường hô hấp như ho, hắt hơi và thông qua việc tiếp xúc với người bệnh. 

Ngoài ra, một vài nguyên nhân nhỏ lẻ gây bệnh viêm phổi ở trẻ em bao gồm nhiễm virus, không gian sống có mức độ ô nhiễm cao, trẻ thường phải tiếp xúc với khói thuốc lá, thời tiết biến đổi khắc nghiệt....

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm phổi ở trẻ em

Như đã nói, bệnh viêm phổi là căn bệnh phổ biến ở lứa tuổi dưới 5 và đặc biệt là trẻ sơ sinh 2 tháng tuổi. Cleanipedia sẽ chia thành 2 nhóm nhỏ với những dấu hiệu bệnh cụ thể để bạn dễ theo dõi nhé!

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm phổi ở trẻ sơ sinh

  • Sốt cao
  • Mệt mỏi, ngủ li bì
  • Khó thở và thở nhanh hơn bình thường
  • Ho khan - ho có đờm trắng - ho có đờm đục - ho có đờm xanh hoặc vàng
  • Cơ thể bé xanh xao do không đủ oxy trong phổi
  • Tức ngực
  • Thường xuyên nôn trớ
  • Tiêu chảy
  • Bỏ bú sữa hoặc bú ít, bú khó nhọc

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm phổi ở trẻ nhỏ

  • Thở gấp
  • Thở khò khè, thở rít hơi
  • Sốt cao
  • Ho
  • Nghẹt mũi
  • Ớn lạnh và buồn nôn
  • Đau tức ngực
  • Tiêu chảy
  • Mệt mỏi, không có sức để vận động
  • Biếng ăn hoặc khó ăn uống
  • Cơ thể tái xanh, đầu móng tay đổi màu xám xanh

Thông thường, trẻ mắc bệnh viêm phổi ở mức độ nhẹ có thể không cần nhập viện để điều trị. Tuy nhiên, nếu bạn thấy những biểu hiện nghiêm trọng hơn thì nên đưa con đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được xử lý kịp thời. Một số biểu hiện bệnh viêm phổi ở trẻ em cần đến sự trợ giúp y tế, bao gồm:

  • Bé sốt cao và kéo dài hơn bình thường
  • Lồng ngực bị co lõm khi bé cố gắng thở
  • Khó thở, đau ngực và mệt mỏi, chán ăn
  • Cơ thể trở nên tím tái là lạnh: Đây là biểu hiện rất nặng, nếu không được can thiệp y tế kịp thời, bé có khả năng biến chứng trầm trọng và thậm chí là tử vong.

4. Một số biến chứng của bệnh viêm phổi ở trẻ em

Bệnh thường sẽ diễn biến từ nhẹ đến nặng chứ không đột ngột xảy ra, do đó bạn cần theo dõi sức khỏe của bé thật sát sao để có những biện pháp chữa trị kịp thời. Nếu như không được điều trị, bệnh viêm phổi có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như:

  • Nhiễm trùng máu
  • Tràn mủ màng phổi
  • Viêm màng não
  • Suy hô hấp 
  • Tràn dịch màng tim
  • Trụy tim
  • Viêm nội tâm mạc
  • Viêm phúc mạc
  • Viêm khớp 
  • Và nhiều biến chứng khác nữa…

5. Cách chữa trị bệnh viêm phổi ở trẻ em

Trẻ dưới 5 tuổi

Đối với trẻ em dưới 5 tuổi bị mắc bệnh viêm phổi, bác sĩ thường kê đơn một trong các kháng sinh sau:

  • Amoxicillin 80mg/kg/24h và chia ra  2 lần uống hoặc dùng Amoxicillin - clavulanic 80mg/kg/24 giờ cũng uống tương tự. Thời gian điều trị trong vòng 5 ngày.

  • Nếu trẻ còn có dị ứng với nhóm Beta lactam viêm phổi do vi khuẩn không điển hình thì bạn nên cho trẻ uống kháng sinh thuộc nhóm Macrolid.

Trẻ trên 5 tuổi

Với tình trạng trẻ bị viêm phổi do vi khuẩn, nên lựa chọn kháng sinh Macrolid. Điển hình là một trong các thuốc sau:

  • Erythromycin 40mg/kg/24 giờ, uống khi đói và chia 3 lần uống

  • Clarithromycin 15 mg/kg/24 giờ và chia 2 lần uống.

  • Azithromycin 10 mg/kg/24 giờ chỉ uống duy nhất 1 lần khi đói. 

  • Thời gian điều trị khoảng  7 - 10 ngày. Chú ý chỉ dùng 1 trong 3 không được dùng cùng lúc 3 loại. 

Phác đồ điều trị bệnh viêm phổi nặng ở trẻ em

Với những trẻ em bị mắc viêm phổi nặng bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện để điều trị. Dưới đây sẽ là phác đồ điều trị bệnh viêm phổi ở trẻ em với trường hợp nặng:

1. Chống suy hô hấp

  • Cho bé nằm ở nơi yên tĩnh và thoáng để giúp thông thoáng đường thở. 

  • Cho thở oxy khi SpO2 < 90%. Tùy thuộc vào mức độ suy hô hấp mà có thể thở mask, thở gọng mũi hoặc cho thở liên tục hay ngắt quãng. 

  • Thở CPAP.

2. Điều trị triệu chứng

  • Khi nhiệt độ ≥ 38.5ºC, dùng Paracetamol 10 – 15mg/kg/lần mỗi lần cách 6 giờ. Đồng thời thường xuyên lau người bằng nước ấm cho bé.

  • Khi kiểm tra thấy thân nhiệt bé đo ở nách dưới 36 độ C thì điều trị bằng ủ ấm. Đồng thời bổ sung nước đầy đủ, cung cấp điện giải và dinh dưỡng cho trẻ. 

  • Thực hiện các biện pháp phòng lây chéo và nhiễm khuẩn tại bệnh viện.

3. Điều trị kháng sinh

Dùng kháng sinh thuộc nhóm Penicillin A và một vài thuốc nhóm Aminosid. Thực hiện theo 1 trong những cách sau: 

  • Ampicillin 200mg/kg/24 giờ sẽ tiêm tĩnh mạch chậm, chia làm 4 lần và mỗi lần cách 6 giờ.

  • Amoxicillin-clavulanic 90mg/kg/24 giờ cũng tiêm tĩnh mạch chậm hoặc tiêm bắp nhưng chia 3 lần và mỗi lần cách 8 giờ.

  • Dùng Gentamicin 7,5mg/kg tiêm tĩnh mạch chậm trong vòng 30 phút hoặc tiêm bắp. Ngoài ra, có thể thay thế Gentamicin 7,5mg/kg bằng Amikacin 15mg/kg.

  • Dùng Ceftriaxon 80mg/kg/24h để tiêm tĩnh mạch chậm 1 lần hoặc dùng Cefotaxim 100 – 200 mg/kg/24 giờ tiêm tĩnh mạch chậm 2 đến 3 lần.

6. Bệnh viêm phổi ở trẻ em có lây không?

Bênh viêm phổi là một trong những bệnh cấp tính và bệnh viêm phổi ở trẻ em có thể lây lan. Những bệnh nhân mắc phải bệnh viêm phổi có thể dễ dàng phát tán mầm bệnh như vi khuẩn, virus, nấm... thông qua đường hô hấp, hắt hơi, nói chuyện, nước bọt,...

Do đó để phòng chống mầm bệnh lây lan, khi trẻ bị mắc bệnh viêm phổi bố mẹ cần đưa ngay đến bệnh viện và các trung tâm y tế gần nhất để được kiểm tra điều trị kịp thời cũng như áp dụng những biện pháp phòng tránh triệt để, hạn chế lây lan. 

7. Cách chăm sóc trẻ bị viêm phổi tại nhà

Khi bắt gặp những dấu hiệu mới chớm của bệnh viêm phổi, cha mẹ có thể tự chăm sóc bé bằng những việc làm cơ bản như:

  • Cho trẻ uống thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Xoa lưng cho bé để con thêm cảm giác dễ chịu, bớt ho và dễ thở hơn.
  • Cho bé ăn những loại thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa. Nên chia nhỏ bữa ăn để bé có thể hấp thụ thức ăn một cách tốt nhất, không nên ép bé ăn. Đặc biệt với trẻ sơ sinh, cuống họng và cơ quan trẻ chưa được hoàn thiện. Vì vậy, việc cố ép trẻ sơ sinh bị viêm phổi uống quá nhiều sữa một lần sẽ khiến trẻ nôn trớ.
  • Giữ cho không gian sống luôn sạch sẽ và thoáng mát, không để khói thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe của con em mình.
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm đặt trong phòng của bé để tăng độ ẩm không khí, giúp bé hô hấp dễ hơn.

8. Phòng ngừa bệnh viêm phổi cho trẻ em

Đây là căn bệnh nguy hiểm nhưng lại khá dễ gặp ở hầu hết các đối tượng trẻ em. Để phòng ngừa bệnh cho bé, cách đầu tiên là theo dõi lịch chích ngừa cho bé để có những mũi tiêm phòng phù hợp. Tiếp đến, bạn có thể phòng bệnh cho con bằng cách hạn chế để bé tiếp xúc với đám đông, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh… Ngoài ra, hãy giữ ấm cơ thể của bé vào mùa lạnh nữa nhé.

Bệnh viêm phổi ở trẻ em không còn là một căn bệnh mới mẻ trong cộng đồng, nhưng nó vẫn luôn là mối lo ngại với nhiều bậc phụ huynh. Cleanipedia hy vọng những thông tin trên có thể giúp ích cho bạn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho bé được tốt hơn!

>>> Xem thêm: 

Xuất bản lần đầu