Unilever logo

Chất bảo quản thực phẩm là gì? Đâu là những loại chất bảo quản an toàn?

Nhìn chung, các loại thực phẩm mà bạn sử dụng hàng ngày ít nhiều đều có sự góp mặt của chất bảo quản để giúp thực phẩm kéo dài thời gian tươi mới hơn. Nghe đến nhiều là thế, nhưng bạn đã biết chất bảo quản thực phẩm là gì và chúng hoạt động ra sao chưa? Trong bài viết này, Cleanipedia sẽ cung cấp đến bạn một vài thông tin cơ bản về chất bảo quản nhé!

Đã cập nhật

Bởi Đội Cleanipedia

Chất bảo quản thực phẩm là gì? Đâu là những loại chất bảo quản an toàn?

1. Chất bảo quản thực phẩm là gì?

Chất bảo quản thực phẩm là những phụ gia được thêm vào thực phẩm để ngăn ngừa, hạn chế và ức chế sự thối rữa, hư hỏng do vi khuẩn gây ra trên thực phẩm. Nếu không có chất bảo quản, thực phẩm sẽ không thể để được lâu ngày, nếu ráng để sẽ xuất hiện các hiện tượng chảy nhớt bề mặt, có mùi chua, ôi thiu, mất hương vị và gây hại cho sức khỏe… 

Tuy nhiên, điều gì cũng có 2 mặt của nó, và chất bảo quản cũng vậy. Sẽ có loại an toàn nhưng cũng có loại gây hại cho sức khỏe của con người. Vì thế, bạn cần tìm hiểu kỹ các loại chất bảo quản trước khi sử dụng nhé.

2. Có mấy loại chất bảo quản?

Thông thường, người ta sẽ chia chất bảo quản thực phẩm thành 2 loại: hóa chất tự nhiên và hóa chất hóa học.

Chất bảo quản thực phẩm chiết xuất tự nhiên:

Là các hoạt chất được chiết xuất từ tự nhiên, giúp bảo vệ thực phẩm tốt hơn, đồng thời giữ được hương vị, màu sắc hay dưỡng chất nguyên vẹn trong thực phẩm. Điển hình như catechin từ trà xanh, nisin từ quá trình lên men lactococcus lactis… Loại chất bảo quản thực phẩm này thường ít ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng nên chúng được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng mặc dù có giá thành khá cao.

Chất bảo quản thực phẩm hóa học:

Các hóa chất tổng hợp để bảo quản thực phẩm tươi mới trong thời gian dài hơn, chúng khá phổ biến trên thị trường, dễ tìm và giá thành cũng thấp hơn những hóa chất tự nhiên. Các nhóm được phép sử dụng thường có Potassium sorbate, Acid sorbic, sodium benzoate, acid benzoic , acid ascorbic, sodium erythorbate…

4. Những nhóm chất bảo quản an toàn:

Muối lactat natri, kali và canxi

Đây là những loại muối được sử dụng để kéo dài thời gian sử dụng và tăng mùi vị của sản phẩm. Những nghiên cứu đã ghi nhận tác dụng diệt khuẩn của chúng trong quá trình chế biến đùi gà, bò rô ti, xúc xích, chà bông…

Acid sorbic, muối sorbat natri, kali, canxi 

Đây là những chất có khả năng kháng khuẩn, diệt nấm và kìm hãm sự tăng trưởng của vi khuẩn chịu lạnh, kéo dài thời gian sử dụng của thực phẩm. Các loại chất bảo quản thực phẩm này thường được dùng trong sản xuất phô mai, mứt, nước hoa quả...

Tuy nhiên, 2 nhóm chất này chỉ được sử dụng trong xử lý vỏ bọc, không được dùng trực tiếp trên bề mặt của sản phẩm nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng.

4. Những nhóm chất bảo quản cần phải tránh

Bên cạnh những chất bảo quản an toàn có thể sử dụng, bạn nên tuyệt đối nói không với các chất độc hại như:

  • NaNO3, NaNO: gây ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư đại tràng…
  • Formaldehyde: là một loại chất cực độc, nếu nhiễm phải chất này bạn sẽ gặp các bệnh lý như cay niêm mạc mắt, viêm nhiễm đường hô hấp, hen phế quản, viêm phổi… nặng thì sẽ gây tử vong. Ngoài ra, nếu mẹ bầu gặp phải chất này sẽ có nguy cơ cao dẫn tới quái thai.

Ngoài ra, để không ảnh hưởng đến sức khỏe của mọi người, bạn nên lưu ý và thận trọng khi phải dùng đến chất bảo quản. Chỉ nên lựa những chất có nguồn gốc rõ ràng, uy tín và tốt hơn hết là chọn những chất bảo quản thực phẩm tự nhiên. Đồng thời, nên dùng liều lượng cho phép và đúng hướng dẫn sử dụng. Không tùy ý sử dụng chất bảo quản nếu không thật sự cần thiết.

Điểm mặt một số chất bảo quản thực phẩm được phép sử dụng 

  1. Chất điều chỉnh độ acid (độ chua)
  2. Chất điều vị
  3. Chất ổn định
  4. Chất chống đông vón
  5. Chất chống oxy hóa 
  6. Chất chống tạo bọt
  7. Chất độn (làm tăng khối lượng của thực phẩm)
  8. Chất ngọt tổng hợp
  9. Chế phẩm tinh bột
  10. Enzyme xúc tác
  11. Chất làm bóng
  12. Chất tạo đặc
  13. Chất làm ẩm
  14. Chất làm rắn
  15. Chất nhũ hóa
  16. Phẩm màu
  17. Chất tạo bọt
  18. Chất tạo phức kim loại
  19. Chất xử lý bọt
  20. Hương liệu

6. Lợi ích và rủi ro khi dùng chất bảo quản thực phẩm

Lợi ích của chất bảo quản thực phẩm

  • Bảo vệ thực phẩm an toàn và dinh dưỡng hơn: Việc sử dụng các chất chống vi sinh vật giúp ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc từ các vi sinh vật gây nên. Chất chống oxy hóa để ngăn chặn sự phát triển mùi hôi thối, các gốc tự do gây độc cho thực phẩm…
  • Đa dạng thực phẩm hơn: Các chất bảo quản cho phép sản xuất và lưu trữ các loại thực phẩm trái mùa. Đồng thời, cấu trúc, hương vị và giá trị dinh dưỡng của thực phẩm còn được giữ trong thời gian dài hơn.

Rủi ro khi dùng chất bảo quản

  • Thay đổi chất lượng thực phẩm: Những rủi ro gián tiếp thông qua tác động của phụ gia lên sản phẩm có thể ít nhiều thay đổi chất lượng của thực phẩm.
  • Hình thành độc tố: Các phản ứng hóa học có thể hình thành độc tố trong sản phẩm, tuy nhiên, tác động của chúng không thể biết ngay mà phải trải qua một thời gian dài mới biết được.

Việc sử dụng phụ gia hay các chất bảo quản thực phẩm mang lại khá nhiều lợi ích cho cuộc sống, tuy nhiên đâu đó vẫn không thể tránh khỏi một số yếu tố gây hại không mong muốn. Cleanipedia hy vọng những thông tin trên có thể giúp ích được nhiều cho bạn trong việc chọn lựa chất bảo quản phù hợp!

>>> Xem thêm: 

Xuất bản lần đầu