การจัดสวนหย่อม กล่อมจิตใจ ไม่ยุ่งยาก

การจัดสวนหย่อมอย่างเดียวไม่พอ เราขอนำวิธีการดูแลสวนหย่อมมาให้คุณด้วย ช่วยให้บ้านเพอร์เฟค

อัปเดตเมื่อ

carden table

เมื่อพูดถึงการจัดสวนหย่อม หลายๆ คนคงนึกถึงบ้านที่มีที่กว้างๆ ต้นไม้หลากชนิดและเฟอร์นิเจอร์ตกแต่งสวน อันที่จริงแล้ว พื้นที่เล็กแค่ไหนก็มีสวนหย่อมได้ จะมุมห้อง ซอกตึก ดาดฟ้า ผนัง หรือแม้แต่บนโต๊ะทำงาน ก็สามารถสร้างสวนหย่อมได้ 

สวนสวยไม่ใช่เรื่องบังเอิญ 

การออบแบบสวนหย่อม ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่ก็สำคัญทั้งนั้น เพราะทุกๆ องค์ประกอบไม่ว่าจะชนิดต้นไม้หรือของตกแต่งในนั้น จะมีผลต่อมูดแอนด์โทนโดยรวมของพื้นที่ รวมถึงสวนหย่อมต้องสอดคล้องกับไลฟ์สไตล์ของคุณและผู้ใช้งานคนอื่นๆ ในบ้านด้วย  

ดูพื้นที่แบบลงดีเทล

ก่อนเริ่มลงมือออกแบบหรือลงต้นไม้ใดๆ คุณต้องสำรวจพื้นที่อย่างละเอียด ให้คุณนั่งมองพื้นที่ที่คุณจะจัดสวน จดบันทึกข้อมูลทุกอย่าง ทุกการเปลี่ยนแปลงในระหว่างวัน

  • ลักษณะพื้นที่ - ความกว้าง ความยาว ความสูง หลืบ เว้า โค้ง หรือระดับพื้น ทุกซอกทุกมุมต้องเก็บให้ครบ แล้ววาดแปลนออกมา 

  • พื้นที่รอบๆ - นอกจากพื้นที่ที่เราจะจัดสวนหย่อมแล้ว คุณควรดูองค์ประกอบของพื้นที่รอบๆ ด้วย เพื่อการจัดสวนหย่อมให้สมูทไปกับส่วนอื่นๆ ของบ้าน นอกจากนี้ ให้คุณดูไปจนถึงตำแหน่งระบบท่อน้ำและไฟฟ้าด้วย เผื่อในอนาคตคุณต้องใช้สิ่งเหล่านี้ในสวนหย่อมของคุณ 

  • การใช้งานของพื้นที่ - ปัจจุบันพื้นที่ที่คุณจะจัดสวนมีการใช้งานอย่างไร เช่น หากเป็นพื้นที่วางของอยู่เพียบ คุณก็ต้องนึกว่าจะย้ายของเหล่านี้ไปที่ใด 

  • เรื่องของแสงแดด - พื้นที่มีแดดส่องถึงหรือไม่ แดดส่องถึงทั้งวันหรือแดดส่องเป็นบางเวลา ตอนกี่โมง แดดเข้าด้านใด 

  • ทิศทางลม - ทิศทางลมเป็นอย่างไร อากาศถ่ายเท หรือมีการสะสมความร้อน แล้วเวลาฝนตกจะสาดไปด้านใด

  • สภาพดิน - ถ้าเป็นการปลูกต้นไม้ในบ้านก็ไม่ต้องกังวลเรื่องนี้มากนัก แต่หากเป็นการจัดสวนหย่อมนอกบ้าน ลักษณะและความสมบูรณ์มีผลอย่างมากกับการเจริญเติบโตของต้นไม้น้อยใหญ่ในสวนคุณ 

จัดสวนตามคาแรกเตอร์ผู้อยู่

ถ้าบ้านคุณมีสมาชิกหลายคน ต่างเพศ ต่างวัย และต่างสไตล์ ไหนจะสัตว์เลี้ยงอีก ก็ต้องดูความต้องการและข้อจำกัดของทุกคน เช่น คนชราอาจต้องใช้ไม้เท้าจึงควรมีทางเดินที่โล่ง เด็กอาจวิ่งซนจึงไม่ควรตั้งของตกแต่งที่ตกแตกง่าย หรือสัตว์เลี้ยงชอบกัดแทะจึงไม่ควรมีต้นไม้มีพิษ ทั้งหมดนี้ก็เพื่อให้ทุกคนได้ใช้ประโยชน์จากสวนหย่อมอย่างปลอดภัยและคุ้มค่า 

สวนจะสวยเลิศแค่ไหน แต่ถ้าไม่ตอบโจทย์การใช้งานของผู้ใช้ สวนนั้นจะไร้ประโยชน์ แถมจะเพิ่มภาระที่จะต้องดูแลอีกด้วย คุณจึงควรคิดให้ดีว่าคุณอยากจัดสวนหย่อมเพื่ออะไร 

ไม่ว่าจะเพื่อผ่อนคลาย ตกแต่งบ้าน สร้างสีสันให้กับบ้าน ฟอกอากาศ บังแดด กั้นพื้นที่ ทำกิจกรรมในครอบครัว ปลูกผักสวนครัวไว้กิน หรือเหตุผลอื่นๆ คุณต้องชัดเจนในเรื่องนี้ จะได้เลือกองค์ประกอบต่างๆ ให้สอดคล้องกับความต้องการ

ธีมสวนหย่อม

เมื่อคุณรู้ลักษณะของพื้นที่และความต้องการของคนในบ้านแล้ว ต่อมาก็มาถึงธีม ซึ่งจะมีผลต่อการซื้อชนิดต้นไม้ การเลือกของตกแต่ง และการจัดพื้นที่ของสวน ธีมสวนที่เรามักพบเห็นก็จะมี สวนแคคตัส สวนญี่ปุ่น สวนสไตล์อังกฤษ สวนแบบโพรวองซ์ สวนโมเดิร์น สวนวินเทจ สวนแนวตั้ง หรือสวนสไตล์ฟาร์มเฮ้าส์ที่มีพืชผักกินได้  

พอคุณได้ธีมแล้ว ลองเขียนรายการชนิดต้นไม้ที่คุณจะนำมาลงในสวน รวมถึงองค์ประกอบอื่นๆ ให้เข้ากับธีม ทั้งกระถาง ก้อนหิน เฟอร์นิเจอร์ ตุ๊กตาแต่งสวน การทำแบบนี้จะช่วยให้คุณชอปปิ้งอย่างมีเป้าหมาย และซื้อของที่ใช้จริงๆ ไม่เหลือทิ้ง 

วาดสวนในฝัน

เมื่อคุณได้ข้อมูลทุกอย่างพร้อมแล้ว ให้ลองวาดสวนที่คุณคิดในกระดาษ ไม่ต้องกังวลหากคุณเป็นคนวาดรูปไม่เก่ง เราแค่ต้องการดูภาพรวมก่อนลงมือเท่านั้น หรือหากคุณเก่งการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการวาดก็ลุยเลย วาดพื้นที่ที่คุณมี คุณอยากใส่ต้นอะไรตรงไหน วางเฟอร์นิเจอร์อย่างไร เมื่อคุณเห็นภาพโดยรวมจะช่วยได้มากเรื่องการเลือกขนาดและความสูงของต้นไม้และองค์ประกอบอื่น

6 สิ่งควรมีในสวนหย่อม 

การจัดสวนหย่อม ไม่ว่าสวนจะมีธีมอะไร องค์ประกอบหลักๆ ที่จำเป็นต้องมีก็จะเหมือนๆ กัน  

  • ต้นไม้ - สวนคงเป็นสวนไปไม่ได้ถ้าไม่มีต้นไม้ ต้นไม้สามารถจัดกลุ่มได้ตามขนาดและลักษณะ หลักๆ แล้วก็จะมีต้นไม้ใหญ่ ไม้พุ่ม ไม้เลื้อย และไม้คลุมดิน 

  • โครงสร้าง - ส่วนที่มาประดับสวน ไม่ว่าจะเป็นทางเดิน บ่อน้ำ น้ำพุ ซุ้ม น้ำตก โครงไม้เลื้อยต่างๆ หรือหลังคากันแดด

  • ระบบน้ำ - การรดน้ำกับต้นไม้เป็นของคู่กัน คุณจึงต้องคำนึงถึงระบบน้ำ ไม่ว่าคุณจะติดตั้งระบบรดน้ำอัตโนมัติ หรือจุดติดตั้งก๊อกและสายยาง รวมไปจนถึงระบบน้ำสำหรับบ่อปลาและน้ำพุ

  • ระบบไฟ - ปัจจุบันมีการเล่นแสงสีเพื่อให้สวนสวยและใช้ประโยชน์ได้แม้ในตอนกลางคืน การติดตั้งระบบไฟฟ้าจึงต้องปลอดภัย ยิ่งถ้าเป็นระบบที่ต้องอยู่นอกบ้าน ต้องทนต่อฝนและสภาพแวดล้อม รวมถึงต้องมีการป้องกันสัตว์กัดแทะ 

  • เฟอร์นิเจอร์ - โต๊ะ เก้าอี้ ม้านั่ง และที่นั่งรูปทรงต่างๆ มีจุดประสงค์หลักเพื่อช่วยให้คุณใช้งานในสวนหย่อมได้สะดวกขึ้น การตกแต่งก็เป็นผลดีที่ได้ตามมา 

  • ของตกแต่ง - ของชิ้นเล็กชิ้นน้อยมีไว้เติมเต็มสวนหย่อม ทำให้สวนมีชีวิตชีวามากขึ้นไม่แข็งกระด้าง 

เทคนิคจัดสวนสวยนอกบ้าน

สวนนอกบ้านถือว่ามีพื้นที่ให้คุณใส่ลูกเล่นได้พอสมควร ทั้งการผสมผสานชนิดพันธุ์และขนาดของต้นไม้ การใส่โครงสร้างและของตกแต่ง รวมถึงการจัดแสงสร้างบรรยากาศ 

พื้นที่ต้องพร้อม

ปรับพื้นที่ก่อนปลูกต้นไม้จะช่วยให้ต้นไม้ของคุณขึ้นงาม ให้คุณกำจัดวัชพืช อาจจะใช้วิธีถอนหรือใส่น้ำยาฆ่าวัชพืชก็ได้ถ้ามีจำนวนมาก เก็บเศษหินและสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ออกจากพื้นที่ ปรับพื้นที่ให้เรียบสวยงาม และเติมดินปลูกต้นไม้ลงไป 

เลือกต้นไม้

ต้นไม้ใหญ่

ถ้ามีพื้นที่กว้าง คุณสามารถเลือกต้นไม้ใหญ่เพื่อสร้างความร่มรื่น ทำให้บ้านไม่ร้อน และมีร่มเงาให้คุณไปนั่งเล่นหรือทำกิจกรรมใต้ต้นไม้ได้ แต่การเลือกซื้อต้นไม้ใหญ่ก็มีปัจจัยที่ต้องดูให้ดี 

  • ราก - แม้จะอยู่ใต้ดินแต่ก็ต้องดูว่าต้นไม้มีระบบรากอย่างไร หากรากแผ่ขยายไปไกลมาก ก็อาจมีผลต่อความแข็งแรงของโครงสร้างบ้านได้ แต่ถ้าระบบรากยึดเกาะไม่ลึก ก็อาจทำให้โค่นล้มเวลาเจอลมแรงและสร้างความเสียหายได้ 

  • ใบ - การร่วงของใบเป็นอย่างไร มากน้อยเท่าไร หากคุณไม่มีเวลามากที่จะมากวาดใบไม้ ก็ควรเลือกต้นไม้ที่ใบไม่ค่อยร่วง รวมถึงต้องดูการร่วงของใบด้วย เช่น ต้นปาล์มหางกระรอกจะแห้งและร่วงทั้งกิ่ง ซึ่งอาจทำอันตรายต่อบ้านและคนที่เดินผ่านข้างล่างได้ 

  • ผล - ต้นไม้ที่มีผลอาจมีผลไม้ร่วงหล่นตามพื้น ซึ่งถ้าไม่เก็บกวาดก็จะทำให้ดึงดูดสัตว์ต่างๆ และอาจส่งกลิ่นเวลาเน่าด้วย  

  • ดอก - ต้นไม้บางชนิดมีดอกที่ส่งกลิ่นอบอวนพื้นที่ เช่น ต้นพญาสัตบรรณ 

  • สัตว์ - คุณต้องดูด้วยว่าต้นไม้ที่คุณเลือกดึงดูดสัตว์อะไรเป็นพิเศษหรือไม่ เป็นแหล่งอาหารหรือที่อยู่ของสัตว์อะไร แม้การมีสิ่งมีชีวิตอื่นๆ จะช่วยให้สวนมีชีวิตชีวา แต่สัตว์บางชนิดก็ควรหลีกเลี่ยง เช่น บุ้ง ผึ้ง หรืองู 

ไม้พุ่ม

ไม้พุ่มมักใช้ในการกั้นเขตบริเวณ โดยมีความสูงที่หลากหลาย ทั้งมีดอกและไม่มีดอก การเลือกจึงขึ้นอยู่กับว่าคุณอยากให้ไม้พุ่มบดบังสายตาเสมือนเป็นรั้วหรือแค่ต้องการให้ประดับจัดขอบพื้นที่ ไม้พุ่มมักต้องจัดแต่งรูปทรงถึงจะมีความสวยงาม การเลือกชนิดจึงต้องดูว่าไม้พุ่มนั้นเติบโตเร็วช้าเพียงใด และต้องจัดแต่งบ่อยหรือไม่  

ไม้เลื้อย

ไม้เลื้อยมี 3 ชนิดตามการยึดเหนี่ยว คือ การเลื้อยแบบพาดพิงที่จะพาดพิงกับสิ่งที่พยุง การเลื้อยแบบขัดสารที่ต้นไม้จะเกี่ยวพันกันเองเพื่อรับแสง และการเลื้อยพันเกาะยึดเกี่ยวที่จะใช้อวัยวะพิเศษในการยึดเกาะ 

ไม้เลื้อยที่ดูมีความอ่อนช้อยจะทำให้พื้นที่ดูซอฟและอบอุ่นมากขึ้น แต่ก็ต้องเลือกชนิดที่เหมาะกับโครงสร้างที่คุณเตรียมไว้ให้ไม้เลื้อยยึดเกาะด้วย  

ไม้คลุมดิน

นอกจากจะใช้เพื่อการตกแต่งบ้านแล้ว ไม้คลุมดินยังมีประโยชน์ในการรักษาหน้าดินด้วย หญ้าเป็นพืชคลุมดินที่นิยมใช้ตามสวน แต่การปลูกหญ้าต้องหมั่นตัด รดน้ำต้นไม้ และกำจัดวัชพืช ดังนั้น หากคุณไม่ค่อยมีเวลา อาจเลือกหาพืชคลุมดินชนิดอื่น 

ต้นไม้ไล่แมลง

ถึงสวนหย่อมของคุณจะสวนและน่านั่งเพียงใด แต่ถ้ามียุงและแมลงต่างๆ มากวนใจก็ทำเอาหมดอารมณ์ได้เลย เพื่อให้เกิดความกลมกลืนกับสวนหย่อมและไล่แมลงได้ด้วย คุณควรแซมต้นไม้ที่มีคุณสมบัติไล่แมลงเข้าไปในการจัดสวนหย่อมของคุณด้วย

  • ต้นไม้มีกลิ่นฉุน คนอย่างเราว่าหอมนัก แต่ยุงและแมลงกลับไม่ชอบ เช่น แคทนิป ดาวเรือง ตะไคร้หอม โรสแมรี่ 

  • ต้นไม้กินแมลง เช่น ต้นหม้อข้าวหม้อแกงลิง

  • ต้นไม้ที่มีสารออกฤทธิ์ทำลายระบบร่างกายของแมลง เช่น ดอกไพรีทรัมที่มีสารไพรีทรินส์ ทำให้แมลงเสียการทรงตัว หรือเบญจมาศที่มีสารไพรีทรอยด์ ซึ่งฆ่าแมลงหลายชนิด

การดูแลสวนหย่อมนอกบ้าน

สวนหย่อมนอกบ้านสามารถปล่อยให้ระบบธรรมชาติจัดการตัวเองได้ เพียงแค่คุณต้องรดน้ำตามรอบที่ต้นไม้แต่ละชนิดต้องการ แต่คุณต้องปรับการรดน้ำตามสภาพอากาศด้วย เช่น ถ้าวันไหนแดดร้อนแรงมากก็ต้องรดน้ำบ่อยหน่อย หรือช่วงไหนมีพายุก็อาจพักการรดน้ำไปได้ นอกจากนี้ก็ใส่ปุ๋ยด้วยเป็นครั้งคราว 

คุณต้องหมั่นตัดกิ่งต้นไม้ใหญ่ เพราะอาจทำให้กิ่งยาวไปรบกวนบ้านข้างๆ หรือกิ่งไปพาดตามหลังคาบ้านอาจทำให้งูหรือสัตว์ต่างๆ เข้าบ้านได้ ส่วนต้นไม้พุ่มก็ต้องตัดแต่งให้ได้รูปทรงไม่สะเปะสะปะ 

ทิปส์ดีๆ มีพื้นที่สวนในบ้าน

การปลูกต้นไม้ในบ้านตอนนี้กลายเป็นแฟชั่นไปแล้ว ต้นไม้ยอดนิยมหลายชนิดตอนนี้จึงมีราคาค่อนข้างสูงมาก คุณจึงควรศึกษาให้ดีก่อนเริ่มปลูก

เลือกต้นไม้ 

ถ้าเป็นในบ้านมีพื้นที่จำกัด ต้นไม้ก็ต้องมีขนาดจำกัดตามไปด้วย และต้องเป็นต้นไม้กระถางที่คุณสามารถเคลื่อนย้ายไปในที่ต่างๆ ได้ สิ่งที่คุณต้องคำนึงในการปลูกต้นไม้ในบ้านคือ

  • ความต้องการน้ำและแสงแดด - เพื่อดูว่าเหมาะกับพื้นที่และไลฟ์สไตล์ของคุณหรือไม่

  • ความชื้น - หากคุณกำลังหาต้นไม้สำหรับปลูกในห้องที่มีความชื้นสูง ก็ต้องเลือกชนิดที่ชอบความชื้น 

  • การหายใจของต้นไม้ - พืชทั่วไปจะดูดคาร์บอนไดออกไซต์ตอนกลางวันและคายออกตอนกลางคืน แต่ถ้าเป็นพืชตระกูลแคมจะมีการหายใจตรงข้ามกับพืชทั่วไป และคายออกซิเจนตอนกลางคืน 

  • สีสัน - หากเป็นไม้ดอกก็จะมีสีสันให้เลือก สุดแล้วแต่คุณว่าจะเลือกสีให้เนียนไปกับธีมบ้าน หรือสร้างสีสันด้วยสีที่ตัดกับบ้าน

  • เป็นมิตรหรือไม่ - ต้นไม้บางชนิดมีพิษ จึงอาจไม่เป็นมิตรกับเด็กและสัตว์เลี้ยง  

ต้นไม้และห้องต่างๆ 

การเลือกต้นไม้ต้องดูว่าคุณจะปลูกในห้องใด เพราะห้องแต่ละห้องมีการใช้งานที่แตกต่างกัน จึงทำให้สภาพแวดล้อมของห้องแตกต่างกันด้วย

  • ห้องนั่งเล่น - มีการเปิดปิดประตูรับอากาศจากภายนอก จึงควรเลือกต้นไม้ฟอกอากาศ เช่น มอนสเตอร่า เฟิร์นบอสตัน

  • ห้องน้ำ - เลือกต้นไม้ที่ทนความชื้นสูงและแสงส่องถึงน้อย เช่น พลูด่าง ลิ้นมังกร

  • ห้องนอน - เลือกพืชตระกูลแคมที่คายออกซิเจนตอนกลางคืน เช่น สับปะรดสี ว่านหางจระเข้ 

  • ห้องทำงาน - เลือกต้นไม้ฟอกอากาศจะทำให้สดชื่น เช่น พืชแคคตัส 

  • ห้องครัว - เลือกต้นไม้ที่ทนความร้อนและความชื้น เช่น ว่านหางจระเข้ เศรษฐีเรือนใน 

การดูแลสวนหย่อมในบ้าน

ก่อนนำต้นไม้เข้าบ้านให้คุณตรวจสอบก่อนว่าต้นไม้ไม่มีเชื้อโรค เชื้อรา หรือเพลี้ย เพราะอาจลุกลามไปติดต้นไม้อื่นๆ ในบ้านได้ 

การรดน้ำต้นไม้ที่ปลูกในบ้านอาจไม่ต้องรดน้ำมาก เพราะต้นไม้ในบ้านมีการคายน้ำน้อยกว่าต้นไม้นอกบ้านที่โดนความร้อนและแสงแดด หากรดน้ำมากเกินไปจะทำให้เน่าและมีเชื้อราได้ นอกจากนี้ คุณควรยกต้นไม้ออกไปตากแดดนอกบ้านบ้างเป็นครั้งคราว  

วิธีการจัดสวนหย่อม การออกแบบสวน สิ่งที่ต้องคำนึง การเลือกชนิดต้นไม้ การปลูกต้นไม้ในบ้านหรือนอกบ้าน และการดูแลสวนหย่อมที่เราบอกข้างต้น เป็นหลักการที่คุณนำไปประยุกต์ใช้ได้กับสวนทุกชนิด 

ต้นไม้ไม่ต้องการอะไรมากมาย แค่มีองค์ประกอบเหมาะก็งอกเงยแล้ว   

เผยแพร่ครั้งแรก