Unilever

5 Cách rèn luyện tư duy phản biện

Rèn luyện tư duy phản biện đã và đang trở thành bộ môn quan trọng trong đời sống xã hội, trong các gia đình và các công ty, doanh nghiệp. Nhờ tư duy phản biện, bạn có khả năng giải quyết các vấn đề tốt hơn, phát triển các quan điểm cá nhân mang tính sáng tạo hơn. Vậy tư duy phản biện là gì và làm thế nào để rèn luyện được kỹ năng này? Cùng theo dõi bài viết dưới đây để biết thêm về những cách rèn luyện tư duy phản biện đã được nhiều người áp dụng thành công.

Đã cập nhật

5 Cách rèn luyện tư duy phản biện

Tư duy phản biện là gì? Tại sao cần rèn luyện tư duy phản biện?

Tư duy phản biện (Critical thinking) được định nghĩa là khả năng suy nghĩ và phân tích, là quá trình tư duy nhằm chất vấn các giả định và giả thiết được đưa ra. Từ đó, bộ não mới hình thành các phản ứng cần thiết, trả lời cho vấn đề đó. Nói cách khác, rèn tư duy phản biện chính là cách bạn luyện tập cách suy nghĩ khi phải đối mặt với một vấn đề nào đó.

Theo triết học, tư duy phản biện là một quá trình biện chứng gồm phân tích và đánh giá một thông tin nào dưới một cách nhìn khác. Cách suy nghĩ mới này giúp bạn làm sáng tỏ các vấn đề, giúp bạn phán đoán và khẳng định vấn đề đó một cách chắc chắn hơn. Lập luận này được đưa ra lựa trên những phản biện rõ ràng, tỉ mỉ và công tâm.

Tư duy phản biện giúp bạn hình thành nên cá tính riêng, thúc đẩy sự sáng tạo và hình thành nên tri thức cũng như các kỹ năng cần thiết cho mọi lĩnh vực bao gồm học tập và lao động. Chính vì thế, rèn luyện tư duy phản biện đang ngày càng được quan tâm hơn và được các bậc cha mẹ đặc biệt chú ý đưa vào các bài học giáo dục đầu đời cho trẻ.

tư duy phản biện là gì

5 cách giúp rèn luyện tư duy phản biện

Tư duy phản biện là một kỹ năng, không phải xuất thân từ bản năng. Điều này đồng nghĩa với việc muốn có tư duy phản biện tốt bạn phải học tập và rèn luyện rất nhiều. Tuy nhiên để rèn luyện tư duy phản biện tốt, bạn phải biết cách và phải được hướng dẫn cụ thể, tốt nhất là ngay từ khi còn nhỏ. Dưới đây là 5 cách rèn luyện tự duy phản biện cực hiệu quả mà bạn có thể áp dụng cho bản thân và các bé nhà mình.

1. Học cách đánh giá khách quan 

Để có thể rèn luyện tư duy phản biện, điều đầu tiên bạn cần thay đổi đó chính là học cách đánh giá mọi việc dưới góc nhìn khách quan.

Cụ thể, khi đứng trước một nhận định, một vấn đề nào đó, bạn hãy nhìn nhận chúng dưới một góc nhìn không phải chỉ của riêng bạn. Nghĩa là, chúng độc lập và không bị tác động hay chi phối bởi các yếu tố cảm xúc hay tình cảm nào khác.

Đây là điều mà nhiều bậc phụ huynh phải đặc biệt lưu ý. Để con trẻ có thể hình thành lối tư duy phản biện ngay từ khi con nhỏ, trong đời sống hay sinh hoạt gia đình, ba mẹ nên cư xử với con một cách công tâm, không thiên vị và áp đặt quá nhiều.

2. Đưa ra những giả định

Tư duy phản biện được sinh bởi những nghi vấn và giả định là điều cần thiết để hình thành nên tư duy phản biện. Hãy luôn đặt mình trước nghi vấn và thắc mắc là cách để bạn có thể phản biện tốt một vấn đề nào đó. 

tư duy phản biện là gì

3. Tư duy ngược

Hình thành lối tư duy ngược cũng là cách hữu hiệu để rèn luyện tư duy phản biện.

Trước một vấn đề, một nhận định, việc đảo ngược tình huống sẽ giúp bạn hiểu vấn đề một cách cặn kẽ hơn. Từ đó tìm ra đáp án nhanh hơn. Trường hợp đảo ngược nếu không đem lại kết quả đúng, chúng cũng giúp bạn một lần nữa tái khẳng định nhận định còn lại là đúng. Lối tư duy này khá hữu hiệu trong việc làm toán, khi bạn cần xét đến hai điều kiện cần và đủ.

4. Sử dụng dẫn chứng thực tế

Trước khi nhận định hay kết luận cần phải dùng thực tế để chứng minh. Đó là cách rèn luyện tư duy phản biện tốt nhất đối với tất cả mọi người. Cùng đó, khi người khác đưa ra một khẳng định hay nhận định nào đó, bạn hoàn toàn có thể đặt ngược lại các câu hỏi cho họ. Chẳng hạn: 

  • Bạn lấy bằng chứng ở đâu để khẳng định điều đó?
  • Có dẫn chứng nào khẳng định điều đó là đúng?
  • Tại sao lại khẳng định như vậy?

5. Hạn chế sự thỏa hiệp khi tranh luận

Đừng dễ dàng thỏa hiệp khi tranh luận. Đây chính là cách để bạn hình thành nên lối tư duy phản biện. Điều này không có nghĩa là bạn luôn đúng hay người khác lúc nào cũng sai. Đừng đánh đồng “phản biện” và tư tưởng “chủ quan hóa”, đề cao cái tôi cá nhân. Tư duy phản biện đó là tranh luận, là “đấu tranh” một cách văn minh để bảo vệ quan điểm của mình, dưới một góc nhìn khách quan, không mang tính phiến diện. Hơn hết, chúng được bảo vệ bởi những luận điểm và dẫn chứng rõ ràng.

Rèn luyện tư duy phản biện là một trong những bài học quan trọng đối với tất cả chúng ta, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ. Hình thành lối sống “tư duy phản biện” giúp trẻ thông minh hơn và dần hình thành tính cách độc lập, biết tự giải quyết các vấn đề trong cuộc sống. Là bậc cha mẹ, bạn cần đầu tư hơn nữa cho việc giáo dục trẻ, rèn cho trẻ học cách tư duy phản biện ngay trong sinh hoạt đời sống thường ngày.

>>> Xem thêm:

Xuất bản lần đầu