วิธีย้อมผ้าสีดำ ทำง่าย ได้เสื้อใหม่ในพริบตา

เสื้อหมองหม่น บ่นไปก็ไม่หาย คลายกังวลด้วยวิธีย้อมผ้า

อัปเดตเมื่อ

How to dye your black shirt easily at home

คุณเคยหรือไม่ที่ยอมจ่ายเงินตั้งแพงเพื่อซึ้อเสี้อสักตัว กะว่าใส่แล้วดูดีแน่ แต่ทำไมใส่แล้วดูอย่างโทรม จะทิ้งก็ทำใจไม่ได้ วิธีย้อมผ้าสีดำอาจเป็นทางออกที่ดีกว่าการทิ้งเสื้อให้นอนอยู่เฉยๆ ในตู้เสื้อผ้า ลบภาพความยุ่งยากของการย้อมผ้าออกไปก่อนแล้วลองลงมือทำดู  

ศาสตร์แห่งการย้อมผ้า

ย้อนไปเมื่อ 5,000 ปีที่แล้ว ชาวจีน อินเดีย และเปอร์เซียเอาสีสันต่างๆ มาย้อมเสื้อผ้าให้สวยงาม ต่อมาก็ได้แพร่หลายไปยังประเทศอียิปต์ จนมาถึงยุคการค้าระหว่างประเทศ ที่การย้อมผ้าเดินทางไปสู่ประเทศกรีก กรุงโรม และประเทศต่างๆ ในแถบนั้น ทำให้เราได้มีเสื้อผ้าแฟชั่นสีต่างๆ จนถึงทุกวันนี้

คนสมัยก่อนเจออะไรที่มีสีสันในธรรมชาติก็เอามาทำสีย้อมผ้า ไม่ว่าจะส่วนต่างๆ ของพืช ทั้งเมล็ดพันธุ์ เปลือกไม้ ใบ และผล แมลงยังไม่รอดโดนจับมาทำสี นอกจากนี้ ก็แร่ธาตุต่างๆ จนกระทั่ง วิลเลียม เปอร์กิน ชาวอังกฤษ ได้สร้างสีย้อมผ้าสังเคราะห์จากหลักวิชาเคมี

วิถีการใช้ชีวิตของคุณในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 หรือล็อกดาวน์ ส่งผลกระทบต่อประเภทของคราบสกปรกบนเสื้อผ้าของคุณหรือไม่?

ทำความรู้จักสีย้อมผ้า 

สีย้อมผ้าหลักๆ ก็จะมีสีย้อมผ้าธรรมชาติและสีย้อมผ้าสังเคราะห์หรือสีย้อมผ้าเคมี 

ใครสายกรีน สายออแกนิค สายรักษ์โลก สบายใจได้ถ้าใช้สีย้อมผ้าธรรมชาติที่มาจากต้นไม้ ไม่ว่าจะจากส่วนต้น เปลือกไม้ ใบ เมล็ด ราก ดอก รวมถึงผลไม้ จะเอาสิ่งต่างๆ มามิกซ์แอนด์แมทช์ให้เกิดสีใหม่ๆ ก็ได้นะ 

ใครชอบความเป๊ะคงต้องใช้สีย้อมผ้าเคมีที่มีกว่า 10 ชนิด มีมากมายแบบนี้ คุณจึงควรอ่านฉลากสีย้อมผ้าเคมี เพื่อเลือกใช้ให้เหมาะกับชนิดผ้าของเสื้อคุณ  

วิธีย้อมผ้า

คุณอาจเคยเห็นหรือเคยได้ยินว่าย้อมผ้าต้องตั้งเตา ต้มสีย้อม และกวนผ้า แต่จริงๆ แล้ว ย้อมผ้ามีทั้งแบบร้อนและก็แบบเย็น 

ถ้าเป็นแบบร้อนก็อย่างที่เรารู้ๆ กันว่าต้องมีการต้มเพื่อใช้ความร้อนในการทำให้สีติดผ้า วิธีนี้มีขั้นตอนยุ่งหน่อย แต่ก็ย้อมผ้าได้หลายชนิด ทั้งเส้นใยธรรมชาติและเส้นใยสังเคราะห์

ถ้าเป็นการย้อมผ้าแบบเย็น ก็จะง่ายตรงที่ใช้น้ำอุณภูมิห้องย้อมผ้าได้ แบบเปิดก๊อกมาก็ใช้ได้เลย อยู่คอนโดพื้นที่จำกัด หรืออุปกรณ์น้อย ก็ไม่ต้องกังวล แต่น่าเสียดายที่ย้อมได้เฉพาะเส้นใยธรรมชาติเท่านั้น  

วิธีย้อมผ้าสีดำ

ถ้าเสื้อสีดำของคุณแลดูหม่นหมอง สีด่างเป็นดวงๆ หรือเลอะคราบอะไรที่ซักไม่ออก ลองย้อมผ้าให้สีกลับมาสดใสแลดูใหม่ดังเดิม 

วิธีย้อมผ้าสีดำแบบธรรมชาติ

การใช้สีย้อมผ้าธรรมชาติทำให้คุณไม่ต้องกังวลเรื่องการสัมผัสและสูดดมสารเคมี รวมถึงเมื่อย้อมเสร็จก็ไม่ทำให้สิ่งแวดล้อมปนเปื้อนสารเคมี เรียกว่าเป็นวิธีย้อมผ้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 

1. เลือกวัตถุดิบทำสี

ดอกอัญชัญเป็นวัตถุดิบที่นิยมนำมาใช้ย้อมผ้าดำเนื่องจากหาง่าย แต่วิธีย้อมผ้าด้วยดอกอัญชันบนเสื้อสีดำ จะให้สีที่เป็นสีดำออกน้ำเงินแต่ไม่ดำสนิท หากคุณอยากให้สีเข้มขึ้นก็ให้เลือกดอกอัญชันที่มีสีน้ำเงินเข้มๆ หรือย้อมซ้ำหลายๆ รอบ

ในส่วนของวัตถุดิบอื่นๆ ที่นำมาทำสีย้อมผ้าธรรมชาติสีดำ ส่วนใหญ่แล้วจะนิยมใช้ผลมะเกลือ แต่นอกจากนี้ก็สามารถใช้ผลกระจาก ผลและเปลือกสมอ ผลมะกอกเลื่อม เปลือกมะเขือเทศ แบล็กเบอร์รี่ เปลือกวอลนัท หรือเปลือกฟักทองน้ำเต้า และเพื่อให้สีเข้มติดง่าย ให้เลือกต้นหรือผลที่แก่จัด 

2. เตรียมเสื้อผ้า

เสื้อผ้าที่จะย้อมต้องสะอาด เพราะคราบสกปรกต่างๆ อาจทำให้สีติดยาก ให้คุณซักผ้าให้สะอาดโดยไม่ต้องใส่น้ำยาปรับผ้านุ่ม จากนั้นบิดให้เสื้อหมาด โดยไม่ต้องตากให้แห้ง 

3. แช่ผ้าให้สีติดง่าย

แช่เสื้อผ้าในเกลือ ½ ถ้วยตวงต่อน้ำ 2 ลิตร หากคุณใช้พืชตระกูลเบอร์รี่เป็นสีย้อม แต่หากใช้วัตถุดิบอื่นๆ ให้แช่เสื้อผ้าในน้ำส้มสายชูกลั่นขาว 1 ส่วนต่อน้ำเย็น 4 ส่วน เพราะเกลือและน้ำส้มสายชูจะช่วยให้สีสดและติดทนนาน

4. เตรียมสีย้อม

สับวัตถุดิบเป็นชิ้นเล็กๆ ละเอียดที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้สีออกมามากที่สุด ต้มวัตถุดิบในน้ำปริมาณ 2 เท่าของวัตถุดิบ เคี่ยวกับไฟอ่อนเป็นเวลา 1 ชั่วโมง จากนั้นกรองชิ้นส่วนออกเหลือแต่น้ำ หากคุณไม่อยากวุ่นวายเรื่องการกรองก็ให้ใส่วัตถุดิบในถุงตาข่ายที่สามารถยกออกได้เลย 

จุดนี้คุณสามารถดูสีแล้วคิดอีกทีว่าถูกใจหรือไม่ก่อนนำเสื้อลงไปย้อม ถ้าไม่ถูกใจลองใช้วัตถุดิบชื้นอื่นหรือชนิดอื่น วัตถุดิบธรรมชาติจะควบคุมสีได้ค่อนข้างยาก 

5. ย้อมเสื้อ

แช่เสื้อผ้าที่จะย้อมลงไป เคี่ยวต่อไปด้วยไฟปานกลาง โดยใช้ไม้พายคนเป็นระยะเพื่อให้สีติดสม่ำเสมอทั่วตัวไม่เป็นรอยด่าง เมื่อได้สีที่ต้องการให้ปิดเตา จากนั้นแช่ผ้าต่อ 30-60 นาที ถ้าสียังไม่เข้มพอก็สามารถแช่ต่อไปได้จนข้ามคืน ตอนแช่ให้แบเสื้อให้ทุกจุดสัมผัสกับสีย้อม

6. ล้างเสื้อ

ล้างเสื้อที่ย้อมเสร็จด้วยน้ำเย็นใส่น้ำแข็งให้สีติดทน แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง โดยให้ใช้ถาดรองบริเวณที่สีอาจหยดเลอะพื้น

วิธีย้อมผ้าสีดำด้วยสีย้อมผ้าเคมี

ถ้าคุณอยากเน้นสีที่เสถียรสั่งได้ การเลือกใช้สีย้อมผ้าเคมีก็จะมีความแน่นอนกว่า คุณสามารถเลือกสีที่ต้องการโดยดูที่ฉลากได้เลย 

1. สรรหาสีย้อมผ้า

เลือกซื้อสีย้อมที่เหมาะสมกับชนิดของเนื้อผ้าที่คุณต้องการจะย้อม โดยสีย้อมผ้าเคมีมีทั้งชนิดที่เป็นน้ำและชนิดที่เป็นผง

2. เตรียมเสื้อ

ซักเสื้อให้สะอาดก่อนย้อมโดยไม่ต้องใส่น้ำยาปรับผ้านุ่ม ถึงแม้สีย้อมผ้าเคมีจะให้สีที่เข้มกว่าสีย้อมผ้าธรรมชาติ แต่การย้อมเสื้อที่สะอาดก็จะทำให้สีติดง่ายกว่าเสื้อสกปรก เมื่อซักเสร็จบิดเสื้อให้หมาด

3. เติมตัวช่วยให้สีติดง่าย

ถ้าเป็นเสื้อที่ทำจากเส้นใยธรรมชาติ ให้เติมเกลือ 1 ถ้วยตวงตอนน้ำเดือด แต่ถ้าเป็นเสื้อที่ทำจากเส้นใยสังเคราะห์ ให้เติมน้ำส้มสายชูกลั่นขาว 1 ถ้วยตวงตอนน้ำเดือด

4. เตรียมสีย้อม

ต้มน้ำในหม้อค่อนข้างใหญ่ โดยให้อ่านฉลากเพื่อดูสัดส่วนของน้ำต่อสีย้อมผ้า เพราะสีแต่ละยี่ห้อก็จะมีวิธีการใช้และปริมาณที่ต้องใช้แตกต่างกันเล็กน้อย เมื่อน้ำเริ่มเดือดให้ใส่สีลงไปและคนให้เข้ากัน หากเป็นสีชนิดผงต้องคนให้สีละลายจนหมด 

5. ย้อมเสื้อ

ใส่เสื้อที่ต้องการย้อมลงไป กวนเสื้อในน้ำตลอดเวลาเพื่อให้สีติดอย่างสม่ำเสมอ เมื่อน้ำเดือดให้ค่อยๆ หรี่ไฟจนปิด แช่เสื้อทิ้งไว้อีก 30 นาที 

6. ล้างเสื้อ

เมื่อย้อมเสร็จ ให้ล้างเสื้อในอ่างล้างจานที่เป็นแสตนเลส เปิดน้ำก๊อกให้ไหลผ่านเสื้อไปเรื่อยๆ เมื่ออุณหภูมิเริ่มลด ให้ล้างน้ำสุดท้ายด้วยน้ำใส่น้ำแข็งเพื่อให้สีติดทน แล้วนำเสื้อไปผึ่งลม หาถาดมารองตรงที่น้ำหยดกันสีเลอะ

ข้อควรระวัง

สิ่งที่ต้องระมัดระวังเล็กๆ น้อยๆ สำหรับการย้อมผ้ามีดังนี้

  • ผ้าที่มีลวดลายและหลายสี แบบที่ไม่ใช่สีพื้น อาจทำให้สีที่ย้อมออกมาไม่สม่ำเสมอ กรณีนี้อาจต้องใช้ยากำจัดสีก่อน

  • วิธีย้อมผ้าไหนๆ ก็ใช้ไม่ได้ผลกับเสื้อที่เป็นเส้นใยโพลีเอสเตอร์ อะครีลิค อะซิเตท และสแปนเด็กซ์ รวมถึงเสื้ออื่นๆ ที่ต้องซักแห้ง เพราะสีจะไม่เข้าไปในเส้นใยผ้า 

  • การย้อมเสื้อที่มีสีอยู่แล้ว จะไม่ได้สีตามสีย้อมผ้า เพราะสีจะไปผสมกับสีของเสื้อเดิม 

  • หากใช้สีย้อมผ้าเคมี ควรใส่หน้ากากเพื่อป้องกันการสูดดมสีที่มีกลิ่นแรง

  • สวมใส่ถุงมือยางและผ้ากันเปื้อนทั้งการใช้สีย้อมผ้าธรรมชาติและสีย้อมผ้าเคมีเพื่อป้องกันสีเลอะ 

วิธีย้อมผ้าไม่ให้สีตก

แน่นอนว่าการย้อมผ้าก็มีความเสี่ยงต่อการสีตก หลังจากการย้อมใหม่ๆ คุณจึงควรแยกซักเสื้อที่เพิ่งย้อมจากเสื้อผ้าตัวอื่นๆ แต่ก็มีวิธีที่ช่วยให้ผ้าสีตกน้อยลง

สารส้ม - ต้มสารส้มประมาณ 1 กำมือในน้ำให้ละลาย จุ่มเสื้อที่จะย้อมในส่วนผสมให้ทั่วแล้วบิดให้หมาด ก่อนนำไปย้อมในน้ำสี สารส้มทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมที่ทำให้สีติดกับผ้าแน่นขึ้น 

เกลือสมุทร - หลังจากย้อมเสื้อเสร็จ และหลังจากการล้างและตากเสื้อแล้ว ลองนำเสื้อมาแช่น้ำอีกครั้ง หากสียังตกอยู่ ให้นำเกลือสมุทรบดละเอียดไปผสมน้ำ นำเสื้อไปแช่ประมาณ 6 ชั่วโมงก่อนนำไปซัก เกลือมีไอออนแมกนีเซียมและแคลเซียมที่ช่วยลดการละลายของสีในน้ำ

แม้เราจะป้องกันไม่ให้เสื้อผ้าสีตกได้ แต่การใช้งานที่ต้องเจอสภาพอากาศต่างๆ ทั้งแดดและฝน รวมถึงการซัก ก็ทำให้เสื้อผ้าสีหมองลงได้ คุณจึงควรหาตัวช่วยอย่างคอมฟอร์ท อัลตร้า ผลิตภัณฑ์ปรับผ้านุ่มสูตรเข้มข้นพิเศษ ที่ช่วยถนอมสีผ้าให้คงความสดใสเหมือนใหม่ตลอดเวลา 

สีตกใส่เสื้อกู้คืนได้หรือไม่

บางครั้งคุณก็ป้องกันไม่ทัน ถ้าเสื้อผ้าโดนสีตกใส่แล้ว อย่าเพิ่งแปลงสภาพเป็นผ้าขี้ริ้ว ลองวิธีนี้ก่อน

น้ำส้มสายชูใส - ต้มน้ำให้เดือดแล้วเติมน้ำส้มสายชูใสลงไปพอได้กลิ่น แช่เสื้อที่สีตกประมาณ 20-30 นาที ก่อนนำไปซักตามปกติ

น้ำยาล้างจาน - ผสมน้ำยาล้างจานกับผงซักฟอก ป้ายบนจุดที่สีตก ขยี้เบาๆ แล้วทิ้งไว้ข้ามคืนก่อนซักออก

วิธีย้อมผ้าสีดำนอกจากจะทำให้เสื้อดำของคุณกลับมาใหม่แล้ว ลองนำไปย้อมเสื้อผ้าสีอื่นๆ แทนที่จะทิ้งหรือเลิกใส่ ถึงคุณจะไม่ได้เสื้อผ้าสีดำสนิท แต่คุณก็จะได้เสื้อสีใหม่ๆ แปลกตา รับรองว่ามีตัวเดียวในโลก 

เผยแพร่ครั้งแรก