1. Khi nào nên cho bé ăn dặm lần đầu tiên

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, 6 tháng là độ tuổi phù hợp cho bé ăn dặm lần đầu tiên. Lúc này, hệ tiêu hóa của bé tương đối hoàn chỉnh, một số bé đã có thể tự ngồi vững để có thể ăn dặm đúng cách.

Từ 6 tháng tuổi, sữa mẹ không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của bé. Ăn dặm đúng cách sẽ bé hấp thu đủ dinh dưỡng để phát triển tốt, vận động tốt. Ngoài ra, bé ăn dặm còn giúp phát triển cơ - hàm - lưỡi...giúp bé dễ tập nói và tập cách tự ăn sau này.

2. Kinh nghiệm cho bé ăn dặm lần đầu tiên

2.1. Chuẩn bị gì cho bé ăn dặm

Theo kinh nghiệm cho bé ăn dặm lần đầu, các mẹ thường mách nhau một số món đồ cần thiết để bé ăn dặm thành công trong ngày đầu tiên như sau:

  • Ghế ăn dặm: Mẹ hãy cho trẻ ngồi trên ghế ăn dặm. Ngoài ra, cho bé ăn đúng giờ, không cho bé xem tivi, ipad...để bé hình thành thói quen ăn uống tốt. Mẹ cũng nên cho bé ăn cùng gia đình để bé tập ăn uống, nhai kỹ thức ăn.

  • Yếm ăn dặm: Bạn nên chuẩn bị thêm yếm ăn dặm để thức ăn không rơi, dính vào quần áo trẻ.

  • Dụng cụ chế biến: Máy xay, rây lọc, nồi nấu chậm, nồi ủ...là các vật dụng mẹ có thể tham khảo để có thể nhanh chóng chuẩn bị bữa ăn dặm cho trẻ.

  • Dụng cụ bảo quản: Vì trẻ ăn rất ít, việc sơ chế nhiều lần sẽ tốn nhiều thời gian, công sức. Vì vậy, mẹ có thể xay thức ăn, rây sẵn và cho vào các khay có nắp để cấp đông (khoảng một tuần) để dùng dần.

  • Bát ăn dặm và thìa ăn dặm: Nếu không chuẩn bị được một bộ dụng cụ bát ăn dặm, thìa, khay ăn dặm phù hợp, thì mẹ nên chuẩn bị một thìa nhỏ, vật liệu mềm để không ảnh hưởng đến vùng lợi còn non nớt của trẻ.

  • Cốc tập uống cho bé: Trẻ được 6 tháng tuổi đã có thể bắt đầu sử dụng cốc tập uống. Chiếc cốc này sẽ giúp bé uống hết được nước mà không bị đổ, vương vãi ra ngoài.

2.2. Ngày đầu tiên ăn dặm nên cho bé ăn gì?

Những ai lần đầu làm mẹ sẽ bối rối không biết cho bé ăn dặm như thế nào? Ngày đầu tiên ăn dặm nên cho bé ăn gì để bé thấy ngon miệng, yêu thích mà vẫn an toàn, đủ dinh dưỡng cho trẻ? Đừng lo lắng, mẹ hãy tham khảo một số món ăn dặm dưới đây cho bé:

  • Bột ngọt: Bữa ăn ở giai đoạn 6-7 tháng, mẹ chỉ nên tập cho bé ăn một cữ trong ngày với bột ăn dặm là bột ngọt gồm bột gạo, rau xanh, dầu ăn (dầu mè, dầu oliu cho bé ăn dặm) để bé làm quen với việc ăn dặm.

  • Bột mặn: Từ 7-9 tháng, mẹ có thể giới thiệu bữa ăn dặm với bé 2 bữa trên ngày với bột mặn là bổ sung thêm chất đạm (thịt, cá,...). Các thành phần bột gạo, rau xanh, dầu ăn vẫn có thể áp dụng như trước. Với giai đoạn này, mẹ có thể làm thêm bánh flan cho bé ăn dặm để bổ sung sắt và kích thích khẩu vị cho trẻ.

  • Cháo ăn dặm: Bắt đầu từ giai đoạn 9 tháng, bé cần được ăn 3 bữa cháo ăn dặm trong một ngày, để hấp thu dinh dưỡng đầy đủ nhất. Đối với cháo ăn, mẹ có thể không cần xay nhuyễn thức ăn như bột mặn mà chỉ rây thức ăn để có độ thô phù hợp với lứa tuổi của bé. Mẹ có thể nấu một số món cháo lươn cho bé ăn dặm hoặc xem xét thực đơn ăn dặm kiểu Nhật để đa dạng món ăn và kích thích vị giác cho bé.

2.3. Có nên nêm gia vị trong thức ăn dặm của bé

Theo các khuyến cáo từ Viện Dinh dưỡng, mẹ không nên nêm gia vị trong thức ăn dặm của bé dưới 12 tháng tuổi. Trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh sở hữu số lượng “chồi vị giác” rất lớn, cho phép cảm nhận, phân biệt các loại thức ăn rất tốt. Vì vậy, ăn dặm đối với trẻ cần hướng tới việc phân biệt được các vị nguyên liệu cơ bản của thức ăn.

Việc nêm gia vị trong thức ăn còn dẫn đến việc dư thừa lượng muối cho cơ thể trẻ. Lượng muối cần cung cấp cho trẻ chỉ khoảng 2-3g/ngày. Lượng muối này đã được cung cấp trong các nguyên liệu như thịt, cá, phô mai...trong thực đơn của bé.

2.4. Liều lượng cho bé ăn dặm

Khi chế biến đồ ăn dặm cho bé lần đầu, mẹ nên chú ý đến liều lượng cho trẻ ăn dặm. Mẹ có thể tham khảo công thức nấu bột ăn dặm của bác sĩ Trương Hữu Khanh (Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng I, TP. HCM, Cố vấn chuyên môn Hệ thống tiêm chủng VNVC) như sau: 40g bột gạo, 20g rau xanh (xay nhuyễn), 10g dầu ăn (mè, oliu), và đối với bột mặn bạn thêm 20g chất đạm (thịt, cá, trứng).

2.5. Khung giờ cho bé ăn dặm

Mẹ nên bắt đầu cho bé ăn dặm vào buổi sáng, sau khi ngủ dậy 2 tiếng. Đây là khoảng thời gian thoải mái nhất với trẻ cho lần đầu tiên ăn dặm. Với bữa ăn dặm đầu tiên, mẹ nên tránh thời điểm bé đang có biểu hiện ho sốt, có bệnh… Khi có những biểu hiện này, trẻ sẽ bất hợp tác, kèm theo triệu chứng mệt mỏi và có thể bị sặc thức ăn rất nguy hiểm.

Nếu nhiệt độ trẻ sơ sinh bị sốt, mẹ chỉ cần tăng cường cho trẻ bú và đắp mát để giải nhiệt. Sau khi trẻ hết sốt thì mới có thể hợp tác ăn uống nhanh chóng được.

3. Nguyên tắc khi cho bé ăn dặm

Với các mẹ lần đầu tiên cho con ăn dặm, nên lưu ý một số nguyên tắc cho con ăn dặm để con khỏe, mẹ nhàn như sau:

  • Thực phẩm cho bé ăn dặm phải phong phú: Đủ chất dinh dưỡng là điều kiện tiên quyết đối với trẻ khi bắt đầu ăn dặm lần đầu tiên. Bạn nên tăng cường bổ sung rau xanh. Những loại trái cây tốt cho hệ tiêu hóa. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng, bạn nên bổ sung các loại rau quả như chuối, bơ, bí đỏ, bông cải xanh... để kích thích sự phát triển của trẻ. Ngoài ra, còn đảm bảo đủ chất để bé có được một cơ thể khỏe mạnh.

  • Lưu ý đến khẩu phần ăn dặm của trẻ mỗi ngày: Trẻ còn nhỏ nên hệ tiêu hóa vẫn chưa thể hấp thụ và xử lý được hết lượng thức ăn quá nhiều. Vì vậy, để tạo cho bé một hệ tiêu hóa khở mạnh, bạn nên chia nhỏ khẩu phần ăn. Hoặc, bạn sẽ tăng dần khẩu phần ăn của bé lên mỗi ngày để tập cho hệ tiêu quá làm quen với khối lương thức ăn.

  • Nên đa dạng màu sắc trong các món ăn: Màu sắc của món ăn sẽ kích thích thị giác của bé. Gây nên cảm giác thèm ăn.

  • Tạo không khí vui tươi khi bé ăn dặm: Mỗi khi bé ăn dặm sẽ rất thích mọi người xung quanh làm những trò vui kích thích sự chú ý của bé. Điều này làm bé cảm thấy thoải mái và không áp lực mỗi khi được đút.

  • Không nên ép bé ăn: Điều này dễ làm trẻ cảm thấy việc ăn uống giống như một “cực hình”. Lâu dài, ép bé ăn sẽ khiến trẻ biếng ăn, sợ ăn.

  • Kiên nhẫn: Khi làm quen với thức ăn mới, có thể bé sẽ không thích. Mẹ hãy kiên nhẫn thử lại, hoặc có thể đợi 2,3 ngày sau cho bé thử lại món ăn đó, tránh để bé kén ăn sau này.

  • Sữa vẫn là thức ăn chính của bé: Mẹ vẫn nên cho bé bú mẹ, uống sữa như bình thường. Nguồn dinh dưỡng chính của trẻ vẫn được lấy từ sữa.

4. Cách nấu cháo cho bé ăn dặm lần đầu - từng tháng tuổi

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm lần đầu tiên, mẹ nên nấu cháo loãng trước cho bé làm quen. Sau đó, mẹ mới từ từ nấu tăng độ đặc và lợn cợn của cháo để luyện cho con tập ăn thô. Trong suốt quá trình ăn thô sẽ giúp kích thích tạo ra men tiêu hóa và tăng cường hoạt động cho dạ dày.

Tùy theo từng tháng tuổi mà mẹ cần lưu ý tỷ lệ gạo-nước để nấu cháo cho bé. Mẹ có thể tham khảo thực đơn cho bé ăn dặm kiểu Nhật để hiểu hơn về cách đong đo lượng gạo-nước và thay đổi món ăn để kích thích vị giác cho bé. Hoặc mẹ có thể tham khảo cách nấu cháo cho bé ăn dặm lần đầu tiên như sau:

  • Trẻ 6 - 7 tháng tuổi: Nấu cháo ăn dặm theo tỷ lệ 1:12 (với 20g gạo và 250ml nước) hoặc 1:10 (với 20g gạo và 200ml nước)

  • Trẻ 8 - 10 tháng tuổi: Nấu cháo ăn dặm theo tỷ lệ 1:8 (với 30g gạo và 250ml nước) hoặc 1:6 (với 40g gạo và 250ml nước)

Tùy theo mỗi bé đã sẵn sàng ăn dặm và có kỹ năng xử lý thức ăn thô tốt hay chưa mà mẹ có thể tăng lượng đặc của cháo. Lưu ý là dạ dày của trẻ sơ sinh còn rất non yếu, mẹ cần có sự quan tâm và cho bé ăn dặm đúng cách để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cách nấu cháo ăn dặm trữ đông nhanh

Với những mẹ bận công việc và đi làm sẽ không có thời gian chờ đợi ninh nồi cháo nhừ, mềm thơm ngon. Vậy thì, một cách nấu cháo ăn dặm nhanh là trữ đông cháo. Bạn sẽ không cần phải nấu cháo mỗi ngày mà hãy nấu luôn cho nửa tuần hoặc 1 tuần rồi bỏ vào ngăn đá tủ lạnh. Khi cần thì bạn chỉ cần lấy ra rã đông và thêm các loại thịt cá, rau củ vào rồi trộn đều thôi.

Lưu ý: khi bỏ cháo vào trữ đông, mẹ nên mua loại khay đá lớn có nắp đậy để bảo quản thức ăn trong tủ lạnh không bị xâm nhập vi khuẩn.

5. Mẹo dân gian khi cho bé ăn dặm

Ngoài việc tìm hiểu cách nấu cháo ăn dặm cho bé thì mẹ cũng nên tham khảo thêm các mẹo dân gian cho bé ăn dặm như:

Chọn người dễ ăn đút cho bé muỗng đầu tiên

Theo quan niệm dân gian, khi đưa người dễ ăn đút bé ăn muỗng đầu tiên sẽ giúp bé dễ ăn hơn, không kén ăn và hợp tác ăn dặm với mẹ tốt hơn.

Mọc răng không sốt

Khi trẻ đến giai đoạn mọc răng cũng là lúc trẻ dễ bị sốt, mệt mỏi trở nên kém ăn uống và đôi khi là chỉ ăn được vài muỗng 1 ngày. Vì vậy, khi trẻ được 3 tháng 10 ngày, bạn hãy hấp hẹ giá lên và dùng nước giá hẹ rơ qua nướu răng cho trẻ.

Chích ngừa không sốt

Chắc hẳn mỗi khi đến lịch chích ngừa cho bé là các mẹ đều lo lắng sợ con sau khi đi chích về bị sốt. Để bé không bị sốt khi đi chích ngừa, mẹ hãy ăn 10 lá tía tô và cho con bú sữa mẹ nhiều nhất có thể. Với những bé bú sữa ngoài, mẹ giá một ít lá tía tô và hòa ít nước cốt vào sữa cho bé bú.

6. Thực đơn cho bé ăn dặm lần đầu đúng cách

Đến đây, có lẽ hầu hết các mẹ đều có được những thông tin chung cần có khi cho trẻ ăn dặm lần đầu rồi đúng không? Tuy nhiên, chắc hẳn có một số mẹ vẫn còn đắn đo lần đầu cho bé ăn dặm như thế nào và liều lượng bao nhiêu là hợp lý. Hãy yên tâm, sau đây Cleanipedia sẽ hướng dẫn chi tiết lần đầu cho bé ăn dặm bao nhiêu là đủ và thực đơn cho trẻ mỗi ngày từng tháng.

Cách pha bột và nấu cháo cho bé ăn dặm lần đầu

Với những ngày đầu tiên ăn dặm bạn sẽ không cần lo lắng đến việc cân bằng lượng dinh dưỡng giữa các nhóm chất. Bởi vì, những ngày đầu trẻ ăn rất ít, chủ yếu là giúp trẻ làm quen với thức ăn mới ngoài sữa và sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính.

  • Cho trẻ ăn bột ngọt: Với những mẹ quyết định cho bé ăn dặm bột ngọt thì có thể bắt đầu cho bé ăn 1 cử/ 1 ngày với 1 muỗng bột pha lỏng (muỗng ăn cơm).  Mẹ quan sát xem trẻ có bị táo bón không và xem nhu cầu trẻ có muốn ăn thêm không? Nếu bé đi tiêu tốt thì mẹ cứ cho trẻ ăn và có thể tăng lên 2 cữ/1 ngày theo nhu cầu của bé và pha bột đặc hơn. Thông thường bé 5 tháng tuổi sẽ làm quen với bột ngọt trước đến tháng thứ 6 có thể chuyển sang bột mặn. Lúc này, mẹ nên pha thêm rau củ, dầu ô liu cho bé ăn dặm để bổ sung dưỡng chất phát triển não bộ toàn diện.

  • Cho bé ăn cháo ăn dặm: Với những mẹ yêu thích phương pháp cho bé ăn dặm kiểu Nhật thì có thể khởi đầu ngày ăn dặm đầu tiên của bé 1 ngày/ 1 cữ với tổng lượng thức ăn là 1 - 2 muỗng, bao gồm: cháo nấu theo tỉ lệ 1:10 và cà rốt đánh nhuyễn để kích thích vị giác cho trẻ. Những ngày tiếp theo bạn hãy thay cà rốt để đổi mới mùi vị cho bé thưởng thức như: bí ngô nấu sữa, đậu phụ nhuyễn, rau bó xôi mài nhuyễn.

Thực đơn cho bé ăn dặm lần đầu tiên trong 30 ngày khởi đầu.

  1. Cháo rây nấu theo tỉ lệ 1:10 hoặc 1:12.

  2. Cháo rây nấu theo tỉ lệ 1:10 hoặc 1:12.

  3. Cà rốt nghiền.

  4. Cháo rây tỉ lệ 1:10 trộn với cà rốt nghiền.

  5. Cháo khoai lang, bao gồm: cháo rây tỉ lệ 1:10 trộn với khoai lang đã được hấp, nghiền mịn.

  6. Cháo rây tỉ lệ 1:10 trộn với súp lơ xanh nghiền mịn.

  7. Cháo yến mạch chuối, bao gồm: Yến mạch ngâm nở 30 phút rồi xay chung với 1/2 quả chuối tây. Bắt bếp đun lên trong 1-2 phút sệt lại.

  8. Cháo rây tỉ lệ 1:10 trộn với cà rốt nghiền hoặc cà chua nghiền.

  9. Cháo khoai lang - súp lơ xanh.

  10. Cháo rây 1: 10, ngô ngọt nghiền và khoai lang mật trộn sữa mẹ.

  11. Cháo bắp ngọt.

  12. Soup cà rốt mix đỗ đũa và cải thảo nghiền.

  13. Cháo khoai lang cải thảo, đỗ đũa nghiền.

  14. Cháo bánh mì sữa và cải bó xôi nghiền.

  15. Bột ngọt ăn dặm để đổi vị.

  16. Cháo cải bó xôi - ngô ngọt.

  17. Cháo yến mạch và khoai lang nghiền.

  18. Cháo cải bó xôi và mướp hương nghiền.

  19. Soup bí đỏ nghiền.

  20. Cháo ngô nếp dẻo và khoai tây nghiền sữa.

  21. Cháo bí đỏ mồng tơi.

  22. Cháo yến mạch - hạt sen - khoai lang.

  23. Cháo gạo lứt - cà rốt - bí đỏ.

  24. Cháo mướp hương.

  25. Soup bí đỏ - cà rốt và 1/2 lòng đỏ trứng gà luộc.

  26. Cháo yến mạch táo trộn phô mai.

  27. Cháo gạo lứt cải ngọt rắc phô mai bột.

  28. Cháo bí đỏ - hạt sen - bí xanh và 1 viên phô mai nhỏ.

  29. Soup yến mạch - ngô ngọt - khoai lang.

  30. Cháo mồng tơi - khoai lang và đậu hũ non yến mạch.

Hy vọng những thông tin này sẽ giúp cha mẹ cho con “ăn dặm không phải là cuộc chiến”. Và đừng quên ghé Cleanipedia để theo dõi thêm những mẹo chăm sóc gia đình, nhà cửa nhé.

>>> Xem thêm:

Tác giả: Team Cleanipedia 

Facebook | Youtube | Instagram | Pinterest | Twitter

Bản quyền thuộc về: Unilever Vietnam. Ghi rõ nguồn khi tham khảo.